Retrospektif Soruları: Aksiyona Götüren 20 Soru

Giriş

Sprint Retrospektifi’ni güçlü yapan şey, “format”tan çok sorulan sorulardır. Aynı teknikle (Start-Stop-Continue, 4L, Starfish…) iki ekip tamamen farklı sonuçlar alabilir. Çünkü biri konuşmayı “şikâyet listesi”ne çevirir, diğeri doğru sorularla kök nedenleri açığa çıkarır ve işi aksiyona bağlar.

Bu yazıda, Scrum retrospektifinde en çok işe yarayan, sahada defalarca test edilmiş 20 retrospektif sorusu var. Soruları üç amaca göre grupladım: kök neden bulmak, aksiyon üretmek ve psikolojik güvenliği güçlendirmek. Her grubun altında kısa ipuçları da var ki sadece “soru listesi” gibi kalmasın.

Retrospektifte iyi soru sormanın altın kuralı

Retrospektif soruları kişileri hedef alırsa savunma başlar, gerçekler saklanır. Süreçlere ve sisteme odaklandığınızda ise ekip rahatlar, asıl sorunlar konuşulur. Bu da hem psikolojik güvenliği artırır hem de daha iyi aksiyon çıkmasını sağlar.

Kısa bir hatırlatma: Retrospektif “kimin suçu” toplantısı değildir. “Sistem nerede tıkandı ve biz bunu nasıl iyileştiririz?” toplantısıdır.

1) Kök neden odaklı retrospektif soruları (7 soru)

Bu soruların amacı, semptomları listelemek değil, “neden tekrar ediyor?” sorusuna yaklaşmaktır. Özellikle sürekli aynı problemleri yaşıyorsanız bu bölüm çok işe yarar.

• Bu Sprint’te bizi en çok yavaşlatan şey neydi?
• En çok bekleme nerede oluştu: başlama, review, test, deploy, onay, karar…?
• Hangi adımda hand-off (topu birbirine atma) yaşadık? Neden?
• Bu Sprint’te en çok “geri dönüş” aldığımız iş hangisiydi? (rework)
• En çok belirsizlik hangi noktadaydı: scope, acceptance criteria, öncelik, teknik çözüm…?
• Hangi karar en büyük etkiyi yarattı? (iyi ya da kötü)
• Aynı Sprint’i tekrar yaşasak, en başta farklı yapmamız gereken şey ne olurdu?

Küçük ipucu

Bu sorulardan sonra takım hemen çözüme atlamak ister. O noktada “bir dakika, bunu tetikleyen ilk sinyal neydi?” diye bir tur daha yapmak, kök nedene inmeyi kolaylaştırır.

2) Aksiyona götüren retrospektif soruları (8 soru)

Buradaki amaç, “güzel fikir” değil; Sprint içinde uygulanabilir deney tasarlamak. Retrospektifte en sık gördüğüm hata şu: ekip doğru problemi buluyor ama aksiyonlar muğlak kalıyor. Sonra kimse uygulamıyor ve bir sonraki Sprint’te aynı konu yine geliyor.

• Bir sonraki Sprint’te bu problemi azaltmak için tek bir şey yapacak olsak, ne yapardık?
• Bunu “en küçük deney”e nasıl çeviririz? (1 hafta/1 Sprint içinde)
• Bu aksiyonun sahibi kim? Tek bir isim söyleyelim.
• Başarıyı nasıl anlayacağız? (ölçü/kanıt/gözlem)
• Bu aksiyonun önünde hangi engeller var? Biz hangilerini kontrol edebiliyoruz?
• Bu aksiyonu Sprint içinde nereye koyacağız ki unutulmasın? (Backlog, task, check-in)
• Bu aksiyon işe yaramazsa, bir sonraki adımımız ne olacak? (Plan B)
• Şu an seçtiğimiz aksiyon, hangi alışkanlığı değiştirecek?

Aksiyonların “uygulanabilir” olması için mini kontrol listesi

Aksiyonların uygulanabilir olması için şu dört maddeyi kontrol edin:

• Kısa ve net mi?
• Sahibi belli mi?
• Ne zaman denenecek belli mi?
• “Oldu mu olmadı mı” anlaşılır mı?

3) Psikolojik güvenlik ve duygusal durum soruları (5 soru)

Birçok takım, en büyük sorunlarını konuşamadığı için ilerleyemez. Kırılgan konular (gerilim, iletişim kopukluğu, baskı, belirsizlik, tükenmişlik) saklanınca ekip yüzeyde kalır. Bu sorular ortamı yumuşatır, gerçekleri daha güvenli biçimde ortaya çıkarır.

• Bu Sprint’te seni en çok zorlayan şey neydi?
• Bu Sprint’te seni en çok rahatlatan / iyi hissettiren şey neydi?
• Bir konuda “söylemek isteyip söyleyemediğin” bir şey var mı? (istersen anonim yaz)
• Ekip olarak hangi anlarda birbirimize daha iyi destek olabilirdik?
• Bir sonraki Sprint’te seni daha güvende hissettirecek küçük bir değişiklik ne olurdu?

İpucu

Eğer ekipte gerginlik varsa, bu soruları “herkes sırayla konuşsun” diye zorlamayın. Önce yazılı toplamak (anonim veya sessiz yazım) savunmayı azaltır.

Bu 20 soruyu nasıl kullanmalısın?

Hepsini tek retroda sormak gerekmiyor. Hatta sorarsanız retro dağılır. En iyi yaklaşım şu:

• Sprint normalse: 2 kök neden sorusu + 2 aksiyon sorusu yeter
• Sprint zorluysa: 1–2 güven sorusu ile başlayıp sonra kök neden ve aksiyona geçin
• Aynı problem tekrar ediyorsa: kök neden bölümünden 3–4 soru seçip derine inin

Kapanış disiplini

Retrospektif sonunda mutlaka şu cümleyle bitirin: “Seçtiğimiz aksiyon ne, sahibi kim ve bir sonraki retroda bunu ilk 5 dakikada kontrol edeceğiz.”

Bunu alışkanlık haline getirdiğinizde, retrospektifler “konuşma” değil gelişim mekanizması olur.

Son söz

Scrum retrospektif soruları, takımın aynasıdır. Doğru sorular, doğru yerden bakmanızı sağlar. Bu listeden kendinize bir “soru menüsü” oluşturun. Zamanla zaten şunu fark edeceksiniz: takım olgunlaştıkça sorular da değişir. İlk başta akış ve süreç konuşursunuz, sonra kalite ve teknik pratiklere geçersiniz, en sonunda da ekip içi güven ve iş birliği derinleşir.

İstersen bu içeriğin hemen altına sayfada kullanılacak şekilde “soru kartları” formatında kısa versiyonlarını da yazayım (her kart 1 soru + 1 satır açıklama). Bu SEO’ya da iyi gelir çünkü sayfayı daha taranabilir yapar.