Scrum Sınavlarında Çeldirici Sorular: 20 Klasik Tuzak

Giriş: Neden 'bilmek' yetmiyor?

Scrum sınavlarında en büyük yanılgı şu: 'Scrum Guide'ı okudum, rolleri biliyorum, geçerim' sanmak. Ama sınavlar sadece bilgi ölçmez. Kuralın arkasındaki niyeti, accountability'leri ve event amaçlarını ne kadar derinlemesine anladığını test eder.

Çeldiriciler tam bu noktada devreye girer. Soru, sana tanıdık bir ifade verir ama Scrum'un temel mantığını hafifçe kaydırır. 'Scrum Master onaylar', 'Sprint Backlog değişmez', 'PO iş atar' gibi ifadeler kulağa doğru gelir ama Scrum'a göre yanlıştır.

Bu yazıda önce 5 çeldirici tipini öğreneceksin. Sonra sınavlarda en sık görülen 20 tuzak kalıbını, doğru mantık ve mini testlerle yakalayacaksın.

Çeldiricilerin 5 tipi (en sık görülenler)

Scrum sınavlarında çeldiriciler beş ana kategoride toplanır. Bunları tanırsan, soruda 'alarm zili' çalmaya başlar.

1) Mutlak ifadeler (Always / Never / Must)

Scrum, gerekli yerlerde kesin konuşur (Sprint time-box'lı olmalı, DoD olmalı). Ama sınavlar 'always' veya 'never' gibi mutlak ifadeleri yanlış yerde kullanarak seni düşürmeye çalışır.

Örnek tuzak: 'Product Backlog asla değişmez.' (Yanlış; backlog sürekli evrilir.)

Örnek tuzak: 'Sprint Goal her zaman tüm backlog maddelerini tamamlamayı garanti eder.' (Yanlış; Sprint Goal niyet ifadesidir, item listesi değil.)

2) Rol karıştırma (PO / SM / Developers)

Soruların yarısı 'kim neye accountable?' üzerine kuruludur. Scrum Guide accountability'leri net tanımlar:

• PO: Product Backlog'u yönetir, değeri maksimize eder, ordering yapar
• Developers: Done Increment üretir, Sprint Backlog'u yönetir, 'nasıl' kararını verir
• SM: Scrum etkinliğini sağlar, koçluk yapar, engelleri kaldırır
• Çeldirici sorular bu sınırları bulanıklaştırır: 'Scrum Master kararı onaylar', 'PO geliştiricilere teknik çözüm söyler' gibi.

3) Event sırası ve amaç karışıklığı

Sprint Planning'de konuşulması gereken şey Review'a taşınır; Review'daki 'ürün adaptasyonu' Retro ile karıştırılır; Daily Scrum 'rapor toplantısı' gibi gösterilir.

Her event'in bir amacı var; sınav bunu bildiğini ölçer.

4) 'Kim karar verir?' soruları

Ordering, scope, teknik yaklaşım, plan güncelleme, Sprint iptali… Her biri farklı rolde. Sorular bu kararları karıştırır.

5) Metrik sapmaları

Scrum Guide metrik kitabı değildir. 'Velocity ile bireysel performans ölçülür', 'Burndown her Sprint zorunlu' gibi ifadeler genelde tuzaktır. Scrum değerlere dayalıdır; kişisel performans puanlaması değerlere ters düşer.

20 klasik tuzak kalıbı (mantık + mini test)

Aşağıdaki kalıpları ezberlemek yerine mantığını yakala. Benzer cümleyi sınavda gördüğünde refleks olarak alarm çalacak.

1) 'Scrum Master karar verir / onaylar'

Neden tuzak? Scrum Master yönetici değildir. Takımın Scrum'u doğru uygulamasını kolaylaştırır. Kararların çoğu PO (value/ordering) veya Developers (teknik/plan) tarafındadır.

Doğru mantık: SM 'karar veren' değil, 'çerçeveyi çalıştıran'dır.

• Mini test: 'Sprint boyunca planını güncellemek isteyen takıma kim onay vermeli?' → Kimse onay vermez; Sprint Backlog Developers tarafından yönetilir.

2) 'PO Sprint içinde geliştiricilere iş atar'

Neden tuzak? PO scope'u dayatmaz. Sprint Backlog'u Developers yönetir. PO, hedef ve Product Backlog ordering ile yön verir.

Doğru mantık: Sprint sırasında yeni bilgi gelirse Developers planı günceller; Sprint Goal pusulasıdır.

• Mini test: 'Acil bir iş geldi; PO bunu Sprint Backlog'a ekledi. Doğru mu?' → Hayır; PO tek taraflı ekleyemez. Developers Sprint Goal'a göre planı günceller.

3) 'Sprint Backlog değişmez'

Neden tuzak? Sprint Backlog 'emergent'tir; öğrenmeye göre güncellenir. Sprint Goal korunur ama plan esnek olmalıdır.

• Mini test: 'Sprint sırasında teknik iş çıktı, planı güncellemek Scrum'a aykırı mı?' → Hayır; Sprint Backlog güncellenebilir.

4) 'Product Backlog'u Scrum Team birlikte sıralar'

Neden tuzak? PO ordering'den accountable'dır. Takım katkı verir ama son karar PO'dadır.

• Mini test: 'Backlog sıralamasında son söz kimde?' → Product Owner.

5) 'Sprint Goal opsiyoneldir'

Neden tuzak? Sprint Goal, Sprint'in commitment'ıdır. Odağı sağlar, kararları hizalar.

• Mini test: 'Sprint Goal neden vardır?' → Sprint boyunca kararları hizalar ve odak sağlar.

6) 'Daily Scrum'da Scrum Master rapor alır'

Neden tuzak? Daily Scrum Developers içindir. Amaç Sprint Goal'a ilerlemeyi inceleyip planı uyarlamaktır. Statü raporu değildir.

• Mini test: 'Daily Scrum kimin toplantısıdır?' → Developers.

7) 'Sprint Review = kabul toplantısı'

Neden tuzak? Review, Increment'i inceleyip Product Backlog'u adapt etmek içindir. 'Formal onay kapısı' diye bir şart yoktur.

• Mini test: 'Sprint Review'ın birincil amacı?' → Increment'i incelemek ve sonraki adımları uyarlamak.

8) 'Retro'da ürün backlog'u planlanır'

Neden tuzak? Retro, süreç ve işleyiş iyileştirme içindir. Product Backlog adaptasyonu Review sonrası olur.

• Mini test: 'Retro çıktısı nedir?' → Bir sonraki Sprint'te uygulanacak iyileştirme aksiyonları.

9) 'Definition of Done QA'nın işidir'

Neden tuzak? DoD, Increment'in kalite standardıdır; Scrum Team'in ortak anlayışıdır. Sadece QA'nın işi değil.

• Mini test: 'DoD neyi temsil eder?' → Done Increment'in kalite kriterleri.

10) 'Definition of Ready Scrum'da zorunludur'

Neden tuzak? DoR Scrum Guide'da zorunlu değildir. Bazı ekipler pratikte kullanır ama 'kural' değildir.

• Mini test: 'Scrum'ın zorunlu kalite standardı: DoR mi DoD mi?' → DoD (Increment'in commitment'ı).

11) 'Sprint iptali Scrum Master'ın kararıdır'

Neden tuzak? Sprint'i iptal etme yetkisi PO'dadır (Sprint Goal anlamsız hale gelirse).

• Mini test: 'Sprint'i kim iptal edebilir?' → Product Owner.

12) 'Sprint boyunca scope değişmez'

Neden tuzak? Sprint Goal korunur; ama kapsam/plan öğrenmeye göre uyarlanabilir. Sprint Backlog emergent'tir.

• Mini test: 'Scope sorusunda neye bakarsın?' → Sprint Goal'a hizmet ediyor mu + Sprint Backlog'u kim yönetir?

13) 'Backlog Refinement ayrı bir event'tir'

Neden tuzak? Refinement bir aktivitedir; Scrum event'i değildir.

• Mini test: 'Refinement ne zaman yapılır?' → Sprint boyunca gerektiği kadar; takım karar verir.

14) 'Velocity bireysel performans içindir'

Neden tuzak? Scrum Guide velocity'yi 'performans ölçüm standardı' diye tanımlamaz. Bireyleri puanlamak değerlere ters düşer.

• Mini test: 'Metrik sorularında güvenli yaklaşım?' → Metrikler takımın öğrenmesine hizmet etmeli; bireysel kıyas için değil.

15) 'Sprint Planning'de tüm backlog detaylanır'

Neden tuzak? Planning'in amacı: Sprint Goal + seçilen işler + plan. Tüm backlog'u detaylandırmak değil.

• Mini test: 'Sprint Planning çıktıları?' → Sprint Goal + Sprint Backlog.

16) 'Stakeholder Daily Scrum'da görev dağıtır'

Neden tuzak? Daily Scrum Developers içindir. İsteyen izleyebilir ama yönlendirme/komut Scrum'un self-managing yapısına ters.

• Mini test: 'Daily Scrum'a kimler katılır?' → Developers; diğerleri gözlemci olabilir ama format Developers'a aittir.

17) 'Increment yarım da demo yapılabilir'

Neden tuzak? Sprint sonunda en az bir Increment 'Done' olmalı. Yarım iş demo etmek kalite standardını ihlal eder.

• Mini test: 'Increment ne olmalı?' → DoD'a uygun, kullanılabilir bir adım.

18) 'Scrum Team içinde alt ekipler ayrı sorumludur'

Neden tuzak? Scrum Team, Increment'i birlikte üretmekten accountable olan bir bütündür. Uzmanlıklar olabilir ama 'ayrı takım' mantığı tuzaktır.

• Mini test: 'Scrum Team'in amacı?' → Her Sprint değerli, Done Increment üretmek.

19) 'Scrum Master backlog'u yönetir'

Neden tuzak? Product Backlog yönetimi PO'nun accountability'sidir.

• Mini test: 'Backlog'u kim yönetir?' → PO (Product Backlog), Developers (Sprint Backlog).

20) 'Scrum event'leri status meeting'dir'

Neden tuzak? Event'ler statü raporu değil, empirizmi çalıştırmak için kontrol noktalarıdır (inspect & adapt).

• Mini test: 'Event'lerin ortak amacı?' → Şeffaflık sağlamak ve denetle-uyum döngüsünü işletmek.

Sınavda 10 saniyelik kontrol listesi

Soruyu okur okumaz şunlara bak:

• Cümlede mutlak ifade var mı? (always/never/must)
• Kim accountable? (PO/SM/Developers)
• Hangi event'ten bahsediyor ve amacı doğru mu?
• Hangi commitment? (Sprint Goal, Product Goal, DoD)
• 'Onay/raporlama/yönetici' gibi kelimeler var mı? (çoğu tuzak)

Son not

Bu 20 tuzak kalıbını ezberlemek yerine, Scrum'un temel mantığını kavra: Accountability'ler net, event'lerin amacı belli, empirizm her şeyin temeli. Soruyu okurken 'Bu, Scrum'un hangi prensibini test ediyor?' diye sor.

Tuzakları yakaladıkça sınav skorun doğal olarak yükselir. Çünkü artık 'tanıdık gelen' cevabı değil, 'Scrum'a göre doğru olan' cevabı seçiyorsun.