Çevik Dönüşümü İçselleştirmek: Teori Neden Yetmiyor?

Çevik dönüşüm Türkiye'de de hızla popülerleşti. Ancak çeviklik; okuyarak, satın alarak ya da birkaç workshop ile "olunan" bir şey değil. Asıl soru şu:
Yeni bir düşünce yapısı gerçekten nasıl içselleştirilir?

Bu konuyu en iyi anlatan örneklerden biri, Smarter Every Day kanalındaki "The Backwards Brain Bicycle" videosu. Videoda, çocukken öğrendiğimiz bisiklet sürme becerisine küçük bir müdahale yapılıyor: gidon sağa dönünce tekerlek sola, sola dönünce sağa kırıyor.

İlginç olan şu: Herkes "mantığı" hemen anlıyor ama kimse süremiyor. Çünkü bisiklet sürmek sadece bilgi değil; refleks. Refleks ise anlatılarak değil, tekrar ederek yazılıyor.

Videodaki kişi, bisikletin "nasıl çalıştığını" biliyor. Hatta farkı da çok net. Buna rağmen ancak aylar süren tekrar sonrası yeni bisikleti sürebilir hale geliyor. Çünkü beyin, eski alışkanlığı bırakıp yenisini yazmak için zamana ve düzenli tekrar disiplinine ihtiyaç duyuyor.

Aynı durum çevik dönüşümde de yaşanıyor. Scrum'ı okumak, Agile'ı anlatan slaytlar izlemek, sertifika almak… bunlar değerli ama tek başına yeterli değil. Çeviklik bir "bilgi seti" değil, davranış seti.

Bu yüzden dönüşümün gerçek testi şudur:
Günlük karar anında ne yapıyoruz?
Toplantıda, kriz anında, çatışmada, plan bozulduğunda… reflekslerimiz değişti mi? Eğer değişmediyse "öğrenmiş" olabiliriz ama "dönüşmüş" olmayız.

Kısa bir çerçeve: Öğrenmek hızla olur. İçselleştirmek ise pratik + tekrar + zaman ister.

Videoda dikkat çeken bir detay daha var: Çocuk, yetişkine göre daha hızlı adapte oluyor. Kurumsal dünyaya uyarlarsak; köklü şirketlerin alışkanlıkları daha yerleşik olduğu için yeni düşünce yapısını "refleks" seviyesine taşımak daha uzun sürüyor.

Bu noktada gerçekçi olmak gerek: Çevik dönüşüm, "planlanan tarihte biten proje" gibi ele alınırsa çoğunlukla hayal kırıklığı yaratır. Çünkü hedef; süreçleri değil, alışkanlıkları değiştirmektir.

Çevik dönüşüm, yeni kurallar öğrenmekten çok daha fazlası: yeni bir düşünce ve davranış yapısını deneyimleyerek içselleştirme süreci.

Eski reflekslerin yerine yenilerini koymak ise "doğru sunum"la değil; yeterli tekrar ve yeterli zaman harcayarak mümkün.